રક્ષાબંધન

રક્ષાબંધન ભાઈ-બહેન વચ્ચેના પ્રેમ અને રક્ષણના બંધનની ઉજવણી છે. બહેન ભાઈના કાંડા પર રાખી બાંધીને તેના સુખ-સ્વાસ્થ્ય માટે પ્રાર્થના કરે છે, અને ભાઈ જીવનભર તેનું રક્ષણ અને સાથ આપવાનું વચન આપે છે.

રક્ષાબંધનનો શાબ્દિક અર્થ 'રક્ષણનું બંધન' એવો થાય છે. પવિત્ર રાખી દોરો બહેનની ભાઈ માટેની પ્રાર્થના અને ભાઈના રક્ષણના વચનનું પ્રતીક છે, જે પરસ્પર ફરજ અને સ્નેહનું સૂચક છે.

રક્ષાબંધન શ્રાવણ માસની પૂર્ણિમા (પૂનમ)ના દિવસે ઊજવાય છે, જે સામાન્ય રીતે જુલાઈ કે ઓગસ્ટ માસમાં આવે છે. ભદ્રાકાળ રહિત શુભ મુહૂર્તમાં રાખી બાંધવામાં આવે છે, અને આ તારીખ દર વર્ષે હિંદુ ચંદ્ર કેલેન્ડર મુજબ બદલાય છે.

બહેન ભાઈના કાંડા પર સજાવેલી રાખી બાંધે છે, તિલક લગાવે છે, આરતી ઉતારે છે અને તેના કલ્યાણ માટે પ્રાર્થના કરે છે. ભાઈ ભેંટ-ઉપહાર આપે છે અને રક્ષણનું વચન આપે છે, અને કુટુંબ મળીને મીઠાઈઓ વહેંચે છે અને ઉત્સવપૂર્વક ભોજન કરે છે.

એક પ્રચલિત કથા મુજબ દ્રૌપદીએ શ્રીકૃષ્ણની કપાયેલી આંગળી પર પોતાની સાડીનો ફાડો બાંધ્યો, અને બદલામાં શ્રીકૃષ્ણે હંમેશં તેમનું રક્ષણ કરવાનું વચન આપ્યું — જેનાથી રાખી રક્ષણના બંધન તરીકે પ્રસ્થાપિત થઈ.