What is Mundan ceremony and why is it done?

Mundan (Chudakarana) is a Vedic ceremony where a baby's head is shaved for the first time, typically between 1 and 3 years of age. It is performed to remove karmic impressions from previous lives that the birth hair carries, and to bless the child with health, intelligence, and longevity. It is one of the 16 Samskaras (sacred rites of passage) in Hindu tradition.

At what age should Mundan be done?

Mundan is traditionally performed in the child's 1st or 3rd year — ideally in an odd year. Many families do it when the child is between 6 months and 2 years. The date should be chosen based on a proper muhurta that considers the child's birth nakshatra, the current Panchang, and the family's Kula tradition.

Which nakshatra is best for Mundan?

Pushya nakshatra is considered the most auspicious for Mundan. Ashwini, Mrigashira, Hasta, Anuradha, Shravana, Uttara Phalguni, and Revati are also excellent choices. The ceremony should avoid Rahu Kaal and Yamaganda on the chosen day.

Can Mundan be done at home?

Yes, Mundan can be performed at home. Many families also perform it at sacred temples or pilgrimage sites (Tirupati Balaji being the most famous in South India, Kashi Vishwanath in North India). The location is less important than the muhurta (auspicious timing) and the presence of a qualified priest.

शुभ वेळ मार्गदर्शक

मुंडण मुहूर्त

मुंडण मुहूर्त साठी पंचांग, तिथी, नक्षत्र व पारंपरिक नियमांचे हे संदर्भ वाचा. मोठ्या निर्णयांसाठी तुमची जन्म कुंडली व स्थानिक वेळही विचारात घ्या.

शिशूचे प्रथम केशवपन — चूडाकरण संस्कार

मुहूर्त दिनदर्शिका उघडा पूजा सेवा पुरवठादारांची तुलना

शुभ तिथी

द्वितीया, तृतीया, पंचमी, सप्तमी, दशमी, एकादशी, त्रयोदशी
काही परंपरांमध्ये पूर्णिमा (पूर्ण चंद्र) शुभ मानली जाते

शुभ नक्षत्रे

अश्विनी — उपचार, नवीन सुरुवात
मृगशिरा — कोमल, शुभ
पुष्य — मुंडनासाठी सर्वात शुभ मानले जाते
हस्त — कौशल्य, अचूकपणा
अनुराधा — भक्ती, यश
श्रवण — विद्या, भगवान विष्णू
रेवती — पूर्णता, संरक्षण
उत्तर फाल्गुनी
उत्तराषाढा

अनुकूल दिवस

सोमवार
बुधवार
गुरुवार
शुक्रवार

टाळण्याचे काळ

निवडलेल्या दिवशी राहू काळ, यमगंड, गुलिका काळ
अमावास्या (नवीन चंद्र)
चतुर्दशी (चौदावा चंद्र दिवस)
जेव्हा बृहस्पती किंवा शुक्र वक्री किंवा अस्त असतो
पितृ पक्ष (नवरात्रीपूर्वी 16 दिवसांची पैतृक कालावधी)

मुख्य नियम

आदर्शपणे बालकाच्या पहिल्या विषम वर्षी केले जाते — सर्वसामान्यपणे पहिल्या वर्षी (6 महिन्यांनंतर) किंवा तिसऱ्या वर्षी
विधीची सुरुवात गणेश पूजा आणि कुलदेवतांच्या आवाहनाने होते
वडिल किंवा ब्राह्मण न्हावी नवीन उस्तरा किंवा ब्लेडने केस मुंडवतात
मुंडलेले केस पवित्र नदी, तलावात विसर्जित करावेत किंवा भूमीत गाडावेत — कधीही निष्काळजीपणे फेकू नयेत
शिशूच्या मस्तकावर शीतलता व संरक्षणासाठी हळदीचा लेप व चंदनाचा लेप लावला जातो
अनेक कुटुंबांत मुंडनाच्या दिवशीच शिशूचा कर्णवेध संस्कारही पार पाडला जातो

या मार्गदर्शकासाठी खऱ्या शुभ तारखा शोधा

तुमचे शहर निवडा. फक्त त्याच तारखा दाखवल्या जातात ज्यांची तिथी किंवा नक्षत्र या मार्गदर्शकाशी जुळते आणि टाळायला सांगितलेली तिथी नाही.

जन्मस्थान

तारखा तपासण्यापूर्वी शहर निवडा.

तारीख नक्की करण्यापूर्वी वार, राहू काळ आणि वरील इतर नियमही पहा.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

मुंडन संस्कार म्हणजे काय आणि तो का केला जातो?

मुंडन (चूडाकरण) हा वैदिक संस्कार आहे, ज्यामध्ये बालकाच्या डोक्याचे प्रथमच मुंडन केले जाते, सामान्यतः 1 ते 3 वर्षे वयात. हा संस्कार जन्म-केशांवर असलेले पूर्वजन्माचे कर्मसंस्कार दूर करणे आणि बालकाला आरोग्य, बुद्धी व दीर्घायुष्याचा आशीर्वाद देण्यासाठी केला जातो. हा हिंदू परंपरेतील 16 संस्कारांपैकी (पवित्र जीवन-संधींपैकी) एक आहे.

मुंडन कोणत्या वयात करावे?

मुंडन परंपरेनुसार बालकाच्या पहिल्या किंवा तिसऱ्या वर्षी — विशेषतः विषम वर्षी करण्यात येते. अनेक कुटुंबे हे 6 महिने ते 2 वर्षे या दरम्यान करतात. तारखेची निवड बालकाचे जन्म नक्षत्र, सध्याचे पंचांग आणि कुल-परंपरा लक्षात घेऊन योग्य मुहूर्ताच्या आधारे करावी.

मुंडनसाठी कोणते नक्षत्र सर्वोत्तम आहे?

मुंडनसाठी पुष्य नक्षत्र सर्वात शुभ मानले जाते. अश्विनी, मृगशिरा, हस्त, अनुराधा, श्रवण, उत्तरा फाल्गुनी आणि रेवती हेही उत्तम पर्याय आहेत. निवडलेल्या दिवशी राहु काळ आणि यमगंडा टाळावा.

मुंडन घरी करता येते का?

हो, मुंडण घरीही करता येते. अनेक कुटुंबे हा संस्कार पवित्र मंदिरांत किंवा तीर्थक्षेत्रांवरही करतात (दक्षिण भारतात तिरुपती बालाजी व उत्तर भारतात काशी विश्वनाथ सर्वाधिक प्रसिद्ध आहेत). स्थानापेक्षा मुहूर्त (शुभ वेळ) आणि योग्य पुरोहिताची उपस्थिती अधिक महत्त्वाची आहे.

इतर मुहूर्त मार्गदर्शक

तुमच्या स्वतःच्या कुंडलीद्वारे अधिक जाणून घ्या

वरील सर्व माहिती तुम्ही विनामूल्य वाचू शकता. जेव्हा तुम्हाला अधिक सखोल माहिती हवी असेल, तेव्हा पुढे जाण्यासाठी हे तीन मार्ग आहेत.

वाचने गणना सेवेद्वारे काढली जातात. तयार केलेला अहवाल परतावा दिला जात नाही. परतावा धोरण वाचा

मुंडण मुहूर्त

शिशूचे प्रथम केशवपन — चूडाकरण संस्कार

शुभ नक्षत्रे

अश्विनी — उपचार, नवीन सुरुवात

मृगशिरा — कोमल, शुभ

पुष्य — मुंडनासाठी सर्वात शुभ मानले जाते

हस्त — कौशल्य, अचूकपणा

अनुराधा — भक्ती, यश

श्रवण — विद्या, भगवान विष्णू

रेवती — पूर्णता, संरक्षण

उत्तर फाल्गुनी

उत्तराषाढा

टाळण्याचे काळ

निवडलेल्या दिवशी राहू काळ, यमगंड, गुलिका काळ

अमावास्या (नवीन चंद्र)

चतुर्दशी (चौदावा चंद्र दिवस)

जेव्हा बृहस्पती किंवा शुक्र वक्री किंवा अस्त असतो

पितृ पक्ष (नवरात्रीपूर्वी 16 दिवसांची पैतृक कालावधी)

मुख्य नियम

आदर्शपणे बालकाच्या पहिल्या विषम वर्षी केले जाते — सर्वसामान्यपणे पहिल्या वर्षी (6 महिन्यांनंतर) किंवा तिसऱ्या वर्षी

विधीची सुरुवात गणेश पूजा आणि कुलदेवतांच्या आवाहनाने होते

वडिल किंवा ब्राह्मण न्हावी नवीन उस्तरा किंवा ब्लेडने केस मुंडवतात

मुंडलेले केस पवित्र नदी, तलावात विसर्जित करावेत किंवा भूमीत गाडावेत — कधीही निष्काळजीपणे फेकू नयेत

शिशूच्या मस्तकावर शीतलता व संरक्षणासाठी हळदीचा लेप व चंदनाचा लेप लावला जातो

अनेक कुटुंबांत मुंडनाच्या दिवशीच शिशूचा कर्णवेध संस्कारही पार पाडला जातो

या मार्गदर्शकासाठी खऱ्या शुभ तारखा शोधा

जन्मस्थान

तारखा तपासण्यापूर्वी शहर निवडा.

तारीख नक्की करण्यापूर्वी वार, राहू काळ आणि वरील इतर नियमही पहा.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न