સંકષ્ટી ચતુર્થીનો અર્થ શું થાય છે?

સંકષ્ટીનો અર્થ 'કષ્ટમાંથી મુક્તિ' થાય છે. આ વ્રત દર મહિને કૃષ્ણ પક્ષની ચોથી તિથિએ ભગવાન ગણેશની કૃપાથી વિઘ્નો દૂર કરવા માટે રાખવામાં આવે છે.

ઉપવાસ ક્યારે ખોલવામાં આવે છે?

પરંપરા પ્રમાણે સાંજે ચંદ્રોદય પછી જ, જ્યારે ભક્ત ભોજન લે તે પહેલાં ચંદ્રને અર્ઘ્ય (જળ) અર્પણ કરે છે.

અંગારકી ચતુર્થી શું છે?

જ્યારે સંકષ્ટી ચતુર્થી મંગળવારે આવે છે ત્યારે તેને અંગારકી ચતુર્થી કહે છે, અને તેને વર્ષના આ વ્રતનું સૌથી શક્તિશાળી પ્રકરણ માનવામાં આવે છે.

પુનરાવર્તિત / માસિક · વર્ષભરમાં દર મહિને એક વખત

સંકષ્ટી ચતુર્થી

આ નામે પણ ઓળખાય છે સંકષ્ટી ગણેશ ચતુર્થી · સંકટહરા ચતુર્થી

દેવી-દેવતાઓ: ગણેશપંચાંગ માંથી લેવામાં આવ્યું છે

ક્યારે રાખવામાં આવે છે

સંકષ્ટી ચતુર્થી નો સમય

હિંદુ કેલેન્ડર

દરેક ચંદ્રમાસની કૃષ્ણ પક્ષની ચોથી તિથિ, જે ચંદ્રોદય પછી ઉપવાસ ખોલીને રાખવામાં આવે છે. તેની ગણના દર મહિને પંચાંગ પ્રમાણે થાય છે; જો આ સંકષ્ટી ચતુર્થી મંગળવારે આવે તો તેને અંગારકી ચતુર્થી કહે છે, જે વિશેષ શક્તિશાળી માનવામાં આવે છે.

ક્યારે

વર્ષભરમાં દર મહિને એક વખત

પુનરાવર્તિત કે સ્થળાંતરિત વ્રતો માટે ચોક્કસ આગળની તારીખ માટે આ મહિનાના પંચાંગ સાથે તપાસવું શ્રેષ્ઠ છે.

મહત્વ

સંકષ્ટી ચતુર્થી શા માટે રાખવામાં આવે છે

સંકષ્ટી — જેનો શાબ્દિક અર્થ 'કષ્ટમાંથી મુક્તિ' થાય છે — તે ભગવાન ગણેશની કૃપાથી ભક્તના આરોગ્ય, કાર્ય કે કુટુંબના વિષયોમાંથી વિઘ્નો દૂર કરવા માટે રાખવામાં આવે છે. ગણેશ ભક્તોમાં આ સૌથી વધુ પાળવામાં આવતાં માસિક વ્રતો પૈકીનું એક છે.

વાર્તા

તેની પાછળની દંતકથા

પૌરાણિક વર્ણનોમાં ગણેશનાં વિઘ્ન-નિવારણનાં અનેક ચમત્કારોનો ઉલ્લેખ થાય છે, જેમાં સૌથી વધુ યાદ કરવામાં આવે છે કોલ્હાપુર અથવા મથુરા સંબંધિત સંકષ્ટી કથા, જેમાં ભક્તનું આ તિથિએ કરેલું ઉપવાસ અને ગણેશ-પૂજન એક વિશિષ્ટ કષ્ટમાંથી મુક્તિ અપાવે છે, અને તેથી જ આ દિવસને આ નામ પ્રાપ્ત થયું અને ચંદ્રોદય સુધી ઉપવાસની પરંપરા અમર્યાદ ચાલુ રહી.

વિધિઓ

સંકષ્ટી ચતુર્થી કેવી રીતે ઉજવવામાં આવે છે

1આખો દિવસ ઉપવાસ, જેમાં ઘણા ભક્તો માત્ર એક અનાજ-રહિત ભોજન કે ફક્ત ફળ લે છે
2લાલ ફૂલ, દૂર્વા ઘાસ અને મોદક કે લાડુ ચઢાવીને ગણેશની પૂજા
3સાંજે ચંદ્રોદય દેખાય ત્યારે જ ઉપવાસ ખોલવો અને ચંદ્રને અર્ઘ્ય (જળ) અર્પણ કરવું
4ગણેશ સંકષ્ટનાશન સ્તોત્રનો પાઠ કરવો

સમગ્ર ભારતમાં

પ્રાદેશિક ભિન્નતાઓ

મહારાષ્ટ્રમાં વિશેષ પ્રમાણમાં પળાય છે, જ્યાં મોટાભાગનાં ગણેશ-ભક્ત કુટુંબો દર મહિને આ વ્રત ચૂક્યા વગર પાળે છે, તેમજ પશ્ચિમ અને દક્ષિણ ભારતની ગણેશ-કેન્દ્રિત પરંપરાઓમાં પણ પળાય છે. મંગળવારે આવતી અંગારકી ચતુર્થીનું આયોજન વર્ષમાં સૌથી વધુ પ્રમાણમાં થાય છે.

પ્રશ્નો