गोवर्धन पूजा

गोवर्धन पूजा इंद्रदेवाने पाठवलेल्या मुसळधार पावसापासून वृंदावनातील लोकांचे रक्षण करण्यासाठी भगवान श्रीकृष्णाने गोवर्धन पर्वत उचलून धरला या प्रसंगाच्या स्मरणार्थ साजरी केली जाते. ही पूजा निसर्गाचा, गोवंशाचा सन्मान करते आणि अहंकारावर भक्तीचे श्रेष्ठत्व प्रस्थापित करते.

या पूजेत प्रमुख देवता भगवान श्रीकृष्ण यांचे पूजन केले जाते. गोवर्धन पर्वताचेही पूजन केले जाते, ज्याचे प्रतीक म्हणून गोमयाचा किंवा अन्नाचा डोंगर बनविला जातो. तसेच या दिवशी गाईंची विशेष पूजा केली जाते.

गोवर्धन पूजा ही कार्तिक मासाच्या शुक्ल पक्षातील पहिल्या तिथीला म्हणजेच प्रतिपदेला दीपावलीच्या दुसऱ्या दिवशी येते, साधारणपणे ऑक्टोबर किंवा नोव्हेंबर महिन्यात. हिंदू चंद्र कॅलेंडरनुसार दरवर्षी ही तारीख बदलते.

अन्नकूट म्हणजे 'अन्नाचा डोंगर' हा गोवर्धन पूजेचा मुख्य अर्पण विधी आहे. भगवान श्रीकृष्णाला कृतज्ञतेने अर्पण करण्यासाठी विविध प्रकारचे शाकाहारी पदार्थ डोंगरासारखे रचून मांडले जातात आणि त्यानंतर ते प्रसाद म्हणून वाटले जातात.

भक्तजन गोमयाचा किंवा अन्नाचा लहान गोवर्धन डोंगर बनवून त्याची पूजा करतात, भगवान श्रीकृष्णासाठी अन्नकूटाचा भव्य पसारा तयार करतात, गाईंचे श्रृंगार व पूजन करतात, गोवर्धन पर्वताची प्रदक्षिणा करतात आणि श्रीकृष्णाच्या गोवर्धन लीलेचे वर्णन करणारी भजने गातात.