મહાશિવરાત્રિ શેના માટે ઉજવાય છે?

મહાશિવરાત્રિ ભગવાન શિવને સમર્પિત છે અને આ રાત્રિ અત્યંત આધ્યાત્મિક શક્તિની માનવામાં આવે છે. આ રાત્રિ શિવ અને શક્તિના સંમિલનની યાદ અપાવે છે, અને પરંપરા મુજબ શિવે સૃષ્ટિનું રક્ષણ કરવા વિષ પીધું હતું, જેને ઉપવાસ અને રાત્રિ જાગરણ સાથે યાદ કરવામાં આવે છે.

મહાશિવરાત્રિએ કયા દેવતાની પૂજા કરવામાં આવે છે?

ભગવાન શિવ આ તહેવારના મુખ્ય દેવતા છે, જેમની પૂજા સામાન્ય રીતે શિવ લિંગના સ્વરૂપમાં અને ઘણીવાર દેવી પાર્વતી સાથે થાય છે.

મહાશિવરાત્રિ ક્યારે આવે છે અને તારીખ કેવી રીતે નક્કી થાય છે?

મહાશિવરાત્રિ ફાગણ મહિનાની કૃષ્ણપક્ષની ચતુર્દશી તિથિએ આવે છે, જે સામાન્ય રીતે ફેબ્રુઆરી કે માર્ચ મહિનામાં હોય છે. આ તારીખ દર વર્ષે હિંદુ ચંદ્ર કેલેન્ડર મુજબ બદલાય છે.

મહાશિવરાત્રિ કેવી રીતે ઉજવાય છે?

ભક્તો ઉપવાસ કરે છે, રાત્રિ જાગીને 'ૐ નમઃ શિવાય' નો જાપ કરે છે, દૂધ અને જળથી શિવ લિંગનો અભિષેક કરે છે, બિલ્વનાં પાન અર્પણ કરે છે અને રાત્રિના ચાર પ્રહર દરમિયાન શિવ મંદિરોની મુલાકાત લે છે.

તેને શિવની મહારાત્રિ કેમ કહેવાય છે?

મહાશિવરાત્રિનો અર્થ 'શિવની મહારાત્રિ' એવો થાય છે, કારણ કે દર મહિને આવતી શિવરાત્રિઓમાં આ સૌથી શક્તિશાળી અને પવિત્ર રાત્રિ છે, જ્યારે ભક્તો શિવની કૃપા સૌથી વધુ પ્રાપ્ય હોવાનું માને છે અને આખી રાત જાગીને પૂજા તેમજ ધ્યાન કરે છે.

સમગ્ર ભારત · ફેબ્રુઆરી–માર્ચ

મહાશિવરાત્રિ

આ નામે પણ ઓળખાય છે શિવની મહારાત્રિ

દેવી-દેવતાઓ: શિવ, પાર્વતીપંચાંગ માંથી લેવામાં આવ્યું છે

ક્યારે ઉજવવામાં આવે છે

મહાશિવરાત્રિ નો સમય

હિંદુ કેલેન્ડર

ફાગણ મહિનાની કૃષ્ણપક્ષની ચતુર્દશી તિથિ — શિવની અંધારી મહારાત્રિ, જે રાત્રિ જાગરણ સાથે ઉજવાય છે. દર વર્ષે પંચાંગ મુજબ નક્કી થાય છે.

ગ્રેગોરિયન વિંડો

ફેબ્રુઆરી–માર્ચ

ચોક્કસ તારીખ દર વર્ષે ખસે છે — તે પંચાંગ દ્વારા નિશ્ચિત થાય છે. તમારી મફત કુંડળી બનાવો અથવા આ વર્ષના મુહૂર્ત માટે કેલેન્ડર તપાસો.

મહાશિવરાત્રિ 2026 તારીખ →મહાશિવરાત્રિ 2027 તારીખ →

મહત્વ

મહાશિવરાત્રિ શું ઉજવે છે

મહાશિવરાત્રિ, એટલે કે 'શિવની મહારાત્રિ', ભગવાન શિવને સમર્પિત સૌથી મહત્ત્વનો તહેવાર છે. ઉપવાસ, રાત્રિ જાગરણ અને ધ્યાન સાથે ઉજવાતો આ તહેવાર શિવ અને શક્તિના સંમિલનની યાદ અપાવે છે અને અંધારાં તેમજ અજ્ઞાન ઉપર વિજય મેળવીને મોક્ષ તરફ આગળ વધવાની રાત્રિ તરીકે પવિત્ર માનવામાં આવે છે.

વાર્તા

તેની પાછળની દંતકથા

આ રાત્રિ વિશે અનેક દંતકથાઓ પ્રચલિત છે. એક મત મુજબ આ રાત્રિ શિવ અને પાર્વતીના દિવ્ય લગ્નની છે. સમુદ્ર મંથનની કથા મુજબ, સમુદ્ર મંથન દરમિયાન ઉદ્ભવેલા ભયંકર હલાહલ વિષને સૃષ્ટિના રક્ષણ માટે શિવે પોતાના ગળામાં ધારણ કર્યું (જેનાથી તેમનું ગળું વાદળી થયું, એટલે નીલકંઠ), અને ભક્તોએ આ રાત્રિ જાગીને પ્રભુની આરાધના કરી. બીજી એક પરંપરા મુજબ, એક શિકારી બિલ્વના વૃક્ષ પર ફસાઈ ગયો અને અજાણતાં આખી રાત શિવ લિંગ ઉપર બિલ્વનાં પાન પડતાં રહ્યાં, જેથી તેને શિવની કૃપા પ્રાપ્ત થઈ — આ રીતે આખી રાત પૂજાની પરંપરા સ્થપાઈ.

વિધિઓ

મહાશિવરાત્રિ કેવી રીતે ઉજવવામાં આવે છે

દિવસ-રાત સખત ઉપવાસ કરવો
રાત્રિ જાગરણ કરવું અને 'ૐ નમઃ શિવાય' નો જાપ કરવો
શિવ લિંગ ઉપર દૂધ, જળ, મધ અને દહીંથી અભિષેક કરવો
શિવને બિલ્વનાં પાન, ધતૂરા અને ભાંગ અર્પણ કરવાં
મહામૃત્યુંજય મંત્ર અને રુદ્રનો પાઠ કરવો તેમજ ધ્યાન કરવું
રાત્રિના ચાર પ્રહર દરમિયાન શિવ મંદિરો અને જ્યોતિર્લિંગ ધામોની યાત્રા કરવી

સમગ્ર ભારતમાં

પ્રાદેશિક ભિન્નતાઓ

મહાશિવરાત્રિ ભારતભરમાં વિવિધ પ્રાંતિક પદ્ધતિઓ સાથે ઉજવાય છે: બાર જ્યોતિર્લિંગ અને કાશી વિશ્વનાથ, સોમનાથ તેમજ મહાકાલેશ્વર જેવાં મંદિરોએ વિશાળ યાત્રાળુઓનું મેળાવડો થાય છે; કાશ્મીરમાં આ તહેવાર 'હેરાથ' તરીકે મુખ્ય ઉત્સવ છે; અને દક્ષિણમાં મંદિરોમાં ચાર પ્રહર દરમિયાન ભવ્ય રાત્રિ પૂજા કરવામાં આવે છે. તાંત્રિક અને યોગિક પરંપરાઓમાં આ રાત્રિ સાધના માટે અત્યંત શક્તિશાળી માનવામાં આવે છે.

પ્રશ્નો